న్యూఢిల్లీ:
భారత సరిహద్దుల్లో చైనా, పాకిస్తాన్ దేశాల కదలికలపై నిరంతరం డేగ కన్ను వేసి ఉంచేందుకు భారత రక్షణ శాఖ ఒక ప్రతిష్టాత్మకమైన అడుగు వేసింది. రక్షణ రంగంలో సరికొత్త విప్లవంగా భావిస్తున్న “స్ట్రాటోస్ఫియరిక్ ఎయిర్షిప్స్” (Airship-based High Altitude Pseudo Satellite – AS-HAPS) తయారీ కోసం భారత వైమానిక దళం (IAF) అధికారికంగా టెండర్లను ఆహ్వానించింది. దేశీయ ప్రైవేట్ రక్షణ రంగ సంస్థల భాగస్వామ్యంతో ఈ మెగా ప్రాజెక్ట్ను పట్టాలెక్కించనున్నారు.
ప్రభుత్వ నిధులతో భారీ ప్రోత్సాహం
ఈ ప్రాజెక్ట్ను రక్షణ శాఖకు చెందిన అత్యున్నత విభాగం ‘డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్’ (DAC) ఇప్పటికే ఆమోదించింది. మొత్తం ₹15,000 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టనున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ను కేంద్ర ప్రభుత్వం యొక్క ‘మేక్-I’ (Make-I) నిబంధనల కింద నిర్మిస్తున్నారు. దీని ప్రకారం, ఎంపికైన ప్రైవేట్ భాగస్వాములకు ప్రోటోటైప్ (నమూనా) తయారీ మరియు పరిశోధన ఖర్చుల్లో ఏకంగా 70 శాతం నిధులను ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది. ఈ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసేందుకు కనీసం ఇద్దరు దేశీయ భాగస్వాములను ఎంపిక చేయాలని ఐఏఎఫ్ భావిస్తోంది.
డ్రోన్లు, శాటిలైట్ల మధ్య సరికొత్త వంతెన
సాధారణ డ్రోన్లు భూమికి 12 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వరకు మాత్రమే వెళ్ళగలవు మరియు కొన్ని గంటల్లోనే కిందకు వచ్చేస్తాయి. మరోవైపు అంతరిక్షంలో ఉండే శాటిలైట్లు భూమి చుట్టూ తిరుగుతూ వేగంగా వెళ్ళిపోతాయి కానీ ఒకే చోట స్థిరంగా ఉండలేవు.
కానీ ఈ సరికొత్త AS-HAPS ఎయిర్షిప్స్ భూమికి 20 నుండి 30 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో (స్ట్రాటోస్ఫియర్ ఆవరణంలో) ప్రయాణిస్తాయి. ఇవి డ్రోన్లు మరియు శాటిలైట్ల మధ్య ఉన్న ఖాళీని భర్తీ చేస్తూ.. ఆకాశంలో ఒకే చోట నెలల తరబడి స్థిరంగా తేలుతూ ఉండగలవు.
మే 2025 లోనే విజయవంతమైన ట్రయల్స్
ఈ భారీ ప్రాజెక్ట్కు పునాది 2025 మే నెలలోనే పడింది. భారత రక్షణ పరిశోధన సంస్థ (DRDO) మధ్యప్రదేశ్లో ఒక నమూనా బెలూన్ను 17 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు పంపి, 62 నిమిషాల పాటు విజయవంతంగా పరీక్షించి దీని సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని నిరూపించింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమెరికా, యూరప్, చైనా వంటి కొన్ని దేశాలు మాత్రమే ఈ టెక్నాలజీపై పరిశోధనలు చేస్తున్నాయి.
స్వదేశీ సాంకేతికత – పూర్తి రక్షణ
ఈ ఎయిర్షిప్స్లో అమర్చే హై-పవర్ కెమెరాలు, థర్మల్ ఇమేజింగ్ సిస్టమ్స్, రాడార్లు మరియు కమ్యూనికేషన్ పరికరాలను కూడా పూర్తిగా ‘మేడ్ ఇన్ ఇండియా’ సాంకేతికతతోనే తయారు చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీనివల్ల సరిహద్దుల్లో నిఘా వ్యయం భారీగా తగ్గడమే కాకుండా, శత్రువుల గురించిన సమాచారం రియల్ టైమ్లో మన సైన్యానికి అందుతుంది.
About the Author
