కేంద్ర ప్రభుత్వం జీఎస్టీ (వస్తు సేవల పన్ను) రేట్లను తగ్గించి, సాధారణ ప్రజలకు బతుకు భారం తగ్గించాలనే లక్ష్యంతో సంస్కరణలు తీసుకొచ్చినా, ఆశలు నిజం కాకపోవడంతో ప్రజల్లో నిరాశ వ్యక్తమవుతోంది. ‘పన్ను తగ్గింది కానీ ధరలు మారలేదు’ అనే ఆందోళనలు సోషల్ మీడియా నుంచి మార్కెట్ల వరకు వ్యాప్తి చెందుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దసరా, దీపావళి పండుగల ముందు ఈ ఆందోళనలు మరింత తీవ్రమవుతున్నాయి. ఏమిటంటే, 18 శాతం, 12 శాతం పన్ను పరిధిలో ఉండే చాలా ఉత్పత్తులు ఇప్పుడు 5 శాతం GST కిందకు వచ్చినా, సూపర్ మార్కెట్లు, చిన్న బజార్లలో ధరలు మార్పుండటం లేదు.
ప్రజల ఆందోళనలు: ‘లాభం వ్యాపారులకు మాత్రమేనా?’
సాధారణ ప్రజల్లో వ్యక్తమవుతున్న ప్రధాన ఆందోళన ఇదే: “జీఎస్టీ తగ్గింపు అమల్లోకి రాక ముందు ధరలు అవే… తగ్గింపు అమల్లోకి వచ్చాకా ధరలు అవే… మరి పన్ను తగ్గింపు లాభం ఎవరికి? దుకాణదారులకే ప్రయోజనం తప్ప… కొనుగోలుదారులకు లేదా?” అని. హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం వంటి నగరాల్లోని షాపింగ్ మాల్స్, స్థానిక మార్కెట్లలో ఇలాంటి చర్చలు సాధారణం. చాలా మంది వాపోతున్నారు: “చిన్నప్పుడు 5, 10 రూపాయల చిప్స్, బిస్కెట్లు, టూత్పేస్ట్ ధరలు తగ్గాలని ఆశించాం. కానీ ఇప్పటికీ పాత ధరలకే అమ్ముతున్నారు.”
ఒక గృహిణి మాటల్లో: “పండుగల సమయంలో కొత్త టీవీ లేదా ఏసీ కొనాలనుకున్నాం. GST 28% నుంచి 18%కి తగ్గిందని విన్నాం. కానీ షోరూమ్లలో ధరలు మారలేదు. ఇది ఎంతవరకు న్యాయం?” అని ప్రశ్నిస్తోంది. ఇలాంటి ఫిర్యాదులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ప్రజలు సంబంధిత అధికారులు ధరల నియంత్రణపై దృష్టి పెట్టాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
GST సంస్కరణలు: ఏమి మార్పులు?
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ప్రకటించినట్లుగా, జీఎస్టీలో ఇప్పటి వరకు ఉన్న 12%, 28% రేట్ల శ్లాబులను రద్దు చేసి, రెండే రేట్లు (5% మరియు 18%)కు పరిమితం చేశారు. దీంతో దాదాపు 375 నుంచి 400 ఉత్పత్తులపై పన్ను రేట్లు తగ్గాయి. సెప్టెంబర్ 22 నుంచి ఈ మార్పులు అమల్లోకి వచ్చాయి.
కొన్ని ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు:
| ఉత్పత్తి | మునుపటి GST రేటు | కొత్త GST రేటు | అంచనా ధర తగ్గింపు (ఉదాహరణ) |
| టీవీలు, ఏసీలు | 28% | 18% | రూ.10,000 – 20,000 |
| కార్లు (పాపులర్ మోడల్స్) | 28% | 18% | రూ.50,000 – 1.5 లక్షలు |
| సిమెంట్, ఇసుక, టైల్స్ | 18-28% | 5-18% | నిర్మాణ ఖర్చు 10-15% తగ్గుము |
| చిన్న చిప్స్, బిస్కెట్లు | 12-18% | 5% | రూ.1-5 తగ్గుము (అంచనా) |
| బంగారం, వెండి | 3% | 3% (కానీ మార్జిన్ ప్రభావం) | తక్కువ లాభం కొనుగోలుదారులకు |
ఈ మార్పులతో సర్కారు ఖజానాకు సుమారు 93 వేల కోట్ల రూపాయల రెవెన్యూ నష్టం అవుతుందని అంచనా. అయితే, మధ్యతరగతి, రైతులు, చిన్న వ్యాపారులకు ఇది ఉపశమనంగా మారుతుందని ప్రభుత్వం ఆశిస్తోంది.
వ్యాపారుల విమర్శలు: ‘ధరలు తగ్గించడం సవాలు’
ప్రముఖ FMCG కంపెనీలు, ఆటో మోడల్స్ వంటి వాహన కంపెనీలు (మారుతీ సుజుకీ, మహీంద్రా, టాటా వంటివి) ధరలు తగ్గించి కస్టమర్లకు ప్రయోజనం చేరుస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, మారుతీ స్విఫ్ట్ మోడల్పై రూ.1.06 లక్షల వరకు, మహీంద్రా XUV700పై రూ.1.43 లక్షలు తగ్గింపు ప్రకటించాయి. అయితే, చిన్నప్పుడు వస్తువులు (చిప్స్, సబ్బులు) అమ్మే రిటైలర్లు, సూపర్ మార్కెట్లు ధరలు మార్చకపోవడంపై విమర్శలు వర్షిస్తున్నారు. “తక్కువ ధరలకు అలవాటైన కస్టమర్లు గందరగోళం చేస్తారు” అని వారు వాదిస్తున్నారు.
ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ స్పష్టం చేశారు: “జీఎస్టీ రేట్ల కోతలను ధరల తగ్గింపు రూపంలో ప్రజలకు చేరువ చేసేందుకు తాను వ్యక్తిగతంగా పర్యవేక్షిస్తాను.” ప్రభుత్వం కొత్త వ్యవస్థ ద్వారా ఫిర్యాదులు చేసే వారికి ఆన్లైన్ పోర్టల్లు అందుబాటులోకి తెచ్చింది.
ముందుగా ఏమి చేయాలి?
పండుగల సమయంలో కొనుగోలు చేసేవారు బిల్లులు తప్పనిసరి. పాత MRPతో పోల్చి, తగ్గింపు లేకపోతే ఫిర్యాదు చేయాలి. ప్రభుత్వం ధరలు తగ్గినా పాత ధరలకు అమ్ముతున్నారా? అనే కొత్త వ్యవస్థ ద్వారా ఫిర్యాదులు చేసే అవకాశం ఉంది. ఈ సంస్కరణలు దీర్ఘకాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తాయని నిపుణులు అంచనా. కానీ, తక్షణ ప్రయోజనం ప్రజలకు చేరాలంటే, అధికారులు త్వరగా చర్యలు తీసుకోవాలి.
About the Author
