న్యూఢిల్లీ/బీజింగ్/మాస్కో: అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హయాంలో ప్రారంభమైన, ప్రస్తుతం కూడా కొనసాగుతున్న వాణిజ్య సుంకాల యుద్ధం వాషింగ్టన్కు ‘స్వీయ-గోల్’ అవుతోంది. అమెరికా దేశీయ పరిశ్రమలను రక్షించడానికి ఉద్దేశించిన ఈ చర్యలు, ఊహించని విధంగా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలుగా ఎదుగుతున్న భారత్, చైనా, అలాగే రష్యాలను భౌగోళికంగా, ఆర్థికంగా మరింత దగ్గర చేస్తున్నాయి. అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేస్తూ, ప్రత్యామ్నాయ ప్రపంచ వాణిజ్య మరియు వ్యూహాత్మక కూటమి ఆవిర్భావానికి ఇది దారితీస్తుందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
వాణిజ్య యుద్ధం – నేపథ్యం: ట్రంప్ పాలనలో ‘అమెరికా ఫస్ట్’ విధానంతో విధించిన అధిక దిగుమతి సుంకాలు, ప్రత్యేకించి చైనాపై విధించినవి, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో తీవ్ర అలజడిని సృష్టించాయి. ఈ చర్యల వల్ల చైనా, రష్యా వంటి దేశాలు అమెరికా మార్కెట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకొని, కొత్త వాణిజ్య మార్గాలు, సరఫరా గొలుసులను అన్వేషించక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తర్వాత రష్యాపై పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షలు ఈ ధోరణికి మరింత ఆజ్యం పోశాయి.
భారత్, చైనా, రష్యా బంధం బలపడుతోందా? చారిత్రకంగా, ఈ మూడు దేశాలకు అమెరికాతో సంక్లిష్ట సంబంధాలున్నాయి. అయితే, వాణిజ్య యుద్ధం మరియు భౌగోళిక రాజకీయ మార్పులు కొత్త ఒత్తిళ్లను సృష్టించాయి మరియు సహకారాన్ని పెంపొందించాయి.
- చైనా: అమెరికా సుంకాల నుండి బయటపడటానికి చైనా కొత్త మార్కెట్లు, సరఫరా గొలుసులను అన్వేషిస్తోంది. రష్యాతో చమురు, గ్యాస్ ఒప్పందాలు, భారత్తో వాణిజ్యం పెంచుకోవడం దాని వ్యూహంలో భాగం. బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ (BRI) ద్వారా కూడా ఇది తన ఆర్థిక ప్రభావాన్ని విస్తరిస్తోంది.
- రష్యా: ఉక్రెయిన్పై దండయాత్ర తర్వాత పశ్చిమ దేశాల ఆంక్షల కారణంగా రష్యా ఆర్థికంగా తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ నేపథ్యంలో, రష్యా తన చమురు, గ్యాస్ ఎగుమతులకు భారత్, చైనాలను కీలకమైన మార్కెట్లుగా చూస్తోంది. పశ్చిమ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థల నుండి దూరం జరగడానికి ఇది వేగంగా చర్యలు తీసుకుంటోంది.
- భారత్: తన వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని కాపాడుకుంటూనే, భారత్ తన ఆర్థిక వృద్ధికి అవసరమైన చమురు, ఇతర వనరుల కోసం రష్యాతో, అలాగే వాణిజ్యం కోసం చైనాతో బంధాలను కొనసాగిస్తోంది. పశ్చిమ దేశాల ఒత్తిళ్ల మధ్య కూడా రష్యా నుండి రాయితీ ధరలకు చమురును భారీగా కొనుగోలు చేస్తోంది. BRICS (బ్రెజిల్, రష్యా, భారత్, చైనా, దక్షిణాఫ్రికా), షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO) వంటి వేదికలు ఈ దేశాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
డాలర్ ప్రాబల్యం తగ్గించే ప్రయత్నాలు: ఈ మూడు దేశాలు స్థానిక కరెన్సీల్లో వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. రూపీ-రూబుల్, రూపీ-యువాన్ వంటి లావాదేవీల పెరుగుదల డాలర్ ప్రాబల్యాన్ని తగ్గించి, ఈ కూటమి బలాన్ని పెంచుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఇది అమెరికా ఆర్థిక ఆధిపత్యానికి దీర్ఘకాలంలో సవాలు విసరగలదు.
భౌగోళిక రాజకీయ ప్రభావాలు: ఈ ముక్కోణపు బంధం కేవలం ఆర్థికపరమైనది కాదు, వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను కూడా కలిగి ఉంది. ఇది బహుళ ధ్రువ ప్రపంచం (Multipolar World) ఆవిర్భావానికి సంకేతం, ఇక్కడ అమెరికా ఏకైక సూపర్ పవర్ కాకుండా, అనేక శక్తి కేంద్రాలు ఉంటాయి. పశ్చిమ దేశాల ఆధిపత్యాన్ని సమతుల్యం చేయగల సామర్థ్యం ఈ కూటమికి ఉంది.
ముగింపు: వాషింగ్టన్ తన వాణిజ్య వ్యూహాలను పునఃపరిశీలించకపోతే, అది తన దీర్ఘకాలిక భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాలకు విఘాతం కలిగించవచ్చు. భారత్, చైనా, రష్యా మధ్య పెరుగుతున్న సాన్నిహిత్యం, రాబోయే దశాబ్దాలలో ప్రపంచ క్రమాన్ని గణనీయంగా మార్చగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ అభివృద్ధి చెందుతున్న కూటమిని అమెరికా మరియు పశ్చిమ దేశాలు ఎలా ఎదుర్కొంటాయో వేచి చూడాలి.
About the Author
