భారత్-చైనా-అమెరికా కొత్త సమీకరణాలు ఏం చెబుతున్నాయి?
వాషింగ్టన్: అమెరికాలో డొనాల్డ్ ట్రంప్ తిరిగి అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టక ముందు నుండి, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో చైనా ఆధిపత్యాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఏర్పడిన క్వాడ్ (Quadrilateral Security Dialogue) కూటమి భవిష్యత్తుపై తీవ్ర అనిశ్చితి నెలకొంది. ట్రంప్ 2.0 యుగంలో భారత్, చైనా, అమెరికా మధ్య నూతన దౌత్య సమీకరణాలు ఎలా ఉండబోతాయి, అవి క్వాడ్ కూటమిని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయనేది ప్రస్తుతం ప్రపంచ రాజకీయ వర్గాల్లో హాట్ టాపిక్.
క్వాడ్ కూటమి: నేపథ్యం, లక్ష్యాలు
క్వాడ్ అనేది భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా దేశాలు కలిసి ఏర్పరిచిన వ్యూహాత్మక కూటమి. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత, బహిరంగ వాతావరణాన్ని ప్రోత్సహించడం, అంతర్జాతీయ చట్టాలను గౌరవిస్తూ చైనా విస్తరణవాదాన్ని అడ్డుకోవడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు. 2007లో మొదట ప్రతిపాదించబడి, తర్వాత కొంతకాలం నిలిచిపోయి, 2017లో తిరిగి పుంజుకుంది. కరోనా మహమ్మారి తర్వాత దీనికి మరింత ప్రాధాన్యత పెరిగింది.
ట్రంప్ 2.0 – ‘అమెరికా ఫస్ట్’ ప్రభావం
డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన మొదటి పదవీకాలంలో ‘అమెరికా ఫస్ట్’ (America First) విధానాన్ని అనుసరించారు. కూటములపై ఆయనకు పెద్దగా నమ్మకం లేదు. కేవలం తమకు లాభం ఉంటేనే ఒప్పందాలు చేసుకునే ధోరణి ఆయనది. నాటో వంటి సంప్రదాయ కూటముల విషయంలోనే ఆయన కఠినంగా వ్యవహరించారు. క్వాడ్ను కూడా ఆయన అదే కోణంలో చూసే అవకాశం ఉంది. క్వాడ్ వంటి కూటములు అమెరికాకు ఎంతవరకు ప్రయోజనకరమో అనే దానిపై ఆయనకు అనుమానాలు ఉండవచ్చు. కూటమిలో భాగస్వామ్య దేశాలు అమెరికా భద్రతా ప్రయోజనాలకు ఎంతవరకు తోడ్పడుతున్నాయనే దానిపై ఆయన నిశితంగా పరిశీలిస్తారు.
భారత్ వైఖరి: వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి
భారత్ క్వాడ్లో కీలక సభ్య దేశం అయినప్పటికీ, అది తన వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని (Strategic Autonomy) కాపాడుకోవడానికి కట్టుబడి ఉంది. చైనాతో సరిహద్దు వివాదాలు, పాకిస్థాన్తో ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పటికీ, భారత్ కేవలం ఒకే కూటమిపై ఆధారపడటానికి ఇష్టపడదు. రష్యా, ఇతర గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలతో కూడా తన సంబంధాలను కొనసాగిస్తుంది. ట్రంప్ 2.0 అమెరికాను కూటముల నుండి దూరం చేస్తే, భారత్ తన బహుళపక్ష వ్యూహాలను బలోపేతం చేసుకోవచ్చు లేదా కొత్త వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను అన్వేషించవచ్చు. చైనాతో సంబంధాలను కూడా సున్నితంగా నిర్వహించాల్సి వస్తుంది.
చైనా దృక్పథం: క్వాడ్ బలహీనపడటం అనుకూలం
చైనా క్వాడ్ను తమను అదుపు చేయడానికి అమెరికా నాయకత్వంలో ఏర్పడిన కూటమిగా భావిస్తుంది. ట్రంప్ 2.0 విధానాలు క్వాడ్ను బలహీనపరిస్తే, అది చైనాకు లాభదాయకం. అమెరికా-భారత్ మధ్య సత్సంబంధాలు తగ్గితే లేదా క్వాడ్ లక్ష్యం సడలితే, చైనా ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో తన ప్రభావాన్ని మరింత పెంచుకోవడానికి అవకాశాలను వెతుకుతుంది. ట్రంప్ పాలనలో అమెరికా అంతర్జాతీయ వేదికల నుండి దూరం జరిగితే, చైనా ఆ స్థానాన్ని భర్తీ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
ట్రంప్ 2.0 – అమెరికా విధానాలు
ట్రంప్ తిరిగి అధికారంలోకి వస్తే, చైనాతో సంబంధాలపై ఆయన విధానం అనిశ్చితంగా మారవచ్చు. ఒకవైపు వాణిజ్య యుద్ధం, టారిఫ్లతో కఠినంగా వ్యవహరించవచ్చు, మరోవైపు వ్యక్తిగత ఒప్పందాలకు మొగ్గు చూపవచ్చు. ఇది క్వాడ్ సభ్య దేశాలపై ఒత్తిడి పెంచుతుంది. అమెరికా తన ప్రయోజనాల కోసం క్వాడ్ను పక్కన పెట్టే అవకాశం కూడా ఉంది. ఇతర భాగస్వామ్య దేశాల నుండి ఎక్కువ ఆర్థిక, సైనిక సహకారాన్ని ట్రంప్ ఆశించవచ్చు. జపాన్, ఆస్ట్రేలియా కూడా అమెరికా విధానాలపై ఆధారపడి తమ వైఖరిని మార్చుకోవచ్చు.
క్వాడ్ భవిష్యత్తుపై ప్రభావం
- బలహీనపడటం: ట్రంప్ 2.0 విధానాలు క్వాడ్ను తన ఉద్దేశిత లక్ష్యాల నుండి పక్కకు తప్పించి, దాని ఉనికిని బలహీనపరచవచ్చు.
- నూతన సమీకరణాలు: భారత్ వంటి దేశాలు కేవలం క్వాడ్పై ఆధారపడకుండా, ఇతర దేశాలతో కొత్త వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను అన్వేషించవచ్చు.
- అనిశ్చితి: ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి పెరిగే అవకాశం ఉంది, చైనా తన ప్రభావాన్ని పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.
- ఆర్థిక ప్రాధాన్యత: భద్రతాపరమైన అంశాల కంటే ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, వాణిజ్య ఒప్పందాలపై ట్రంప్ ఎక్కువ దృష్టి పెట్టవచ్చు.
About the Author
