వాషింగ్టన్/తెహ్రాన్, జనవరి 25: మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు మరోసారి పెరిగిన నేపథ్యంలో అమెరికా ఇరాన్పై సైనిక దాడి చేస్తే ప్రపంచ రాజకీయ, ఆర్థిక, భద్రతా వ్యవస్థలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇటీవల ఇరాన్ వైపు భారీ నౌకాదళాన్ని తరలించిన సంగతి తెలిసిందే. ఇరాన్లో జరుగుతున్న నిరసనలు, ప్రభుత్వ దమనకాండల నేపథ్యంలో అమెరికా దాడి చేసే పరిస్థితి ఏర్పడితే ఏమవుతుందో అంతర్జాతీయ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
1. చమురు మార్కెట్పై భారీ ప్రభావం
ఇరాన్ ప్రపంచ చమురు ఎగుమతుల్లో ముఖ్య దేశం. హార్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ మూసివేస్తే (ఇది దాడికి ప్రతిస్పందనగా సాధ్యమే), ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20-25 శాతం అంతరాయం ఏర్పడవచ్చు. దీంతో చమురు ధరలు బ్యారెల్కు $100-150 వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇన్ఫ్లేషన్ పెంచి, ఆర్థిక మాంద్యానికి దారితీయవచ్చు. అయితే, ప్రస్తుతం ప్రపంచ మార్కెట్లో చమురు అదనపు సరఫరా ఉండటంతో నష్టం తగ్గవచ్చని కొందరు నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
2. మధ్యప్రాచ్యంలో విస్తరణ యుద్ధం (Regional Escalation)
ఇరాన్ ప్రతిదాడిగా అమెరికా బేస్లు, ఇజ్రాయెల్పై దాడులు చేసే అవకాశం ఉంది. హిజ్బుల్లా (లెబనాన్), హౌతీలు (యెమెన్), ఇరాక్, సిరియాలోని ఇరాన్ మద్దతు గ్రూపులు దాడులు చేసే ప్రమాదం ఉంది. ఇది ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ మధ్య పూర్తి యుద్ధంగా మారవచ్చు. గల్ఫ్ దేశాలు (సౌదీ అరేబియా, UAE) కూడా దాడుల్లో చిక్కుకునే అవకాశం ఉంది, ఇది మధ్యప్రాచ్యాన్ని అస్థిరపరుస్తుంది.
3. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై దెబ్బ
చమురు ధరల పెరుగుదలతో ఇన్ఫ్లేషన్ పెరిగి, స్టాక్ మార్కెట్లు పతనమవుతాయి. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు (భారత్, చైనా వంటివి) ఎక్కువగా దెబ్బతింటాయి. షిప్పింగ్ ఖర్చులు పెరిగి, సప్లై చైన్ అంతరాయాలు ఏర్పడతాయి. గ్లోబల్ GDP వృద్ధి 1-2 శాతం తగ్గే అవకాశం ఉందని అంచనాలు.
4. రాజకీయ, భద్రతా పరిణామాలు
- ఇరాన్ న్యూక్లియర్ ప్రోగ్రామ్ మరింత వేగవంతమవుతుంది.
- రష్యా, చైనా ఇరాన్కు మద్దతు ఇచ్చే అవకాశం పెరిగి, అమెరికాతో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతాయి.
- టెర్రరిజం పెరిగే ప్రమాదం ఉంది – ఇరాన్ మద్దతు గ్రూపులు గ్లోబల్ దాడులు చేయవచ్చు.
- ఇరాన్లో రాజకీయ అస్థిరత పెరిగి, రెజిమ్ మార్పు లేదా సివిల్ వార్ వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు.
అయితే, ప్రస్తుతం అమెరికా పూర్తి స్థాయి యుద్ధం కాకుండా లిమిటెడ్ స్ట్రైక్స్ (ఆయిల్ ఫెసిలిటీస్, న్యూక్లియర్ సైట్స్పై) చేసే అవకాశం ఎక్కువగా ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ఇరాన్ ప్రతిస్పందన ఎలా ఉంటుందనేదే కీలకం. ఏదేమైనా, ఈ దాడి జరిగితే మధ్యప్రాచ్యం మాత్రమే కాక ప్రపంచమంతా దీర్ఘకాలిక పరిణామాలను ఎదుర్కొనాల్సి ఉంటుంది.ఈ పరిస్థితిని అంతర్జాతీయ సమాజం దగ్గరగా పర్యవేక్షిస్తోంది. డిప్లొమసీ ద్వారా ఉద్రిక్తతలు తగ్గించాలని పలు దేశాలు కోరుతున్నాయి.
About the Author
