కాఠ్మాండూ, సెప్టెంబర్ 9, 2025: నేపాల్ ప్రభుత్వం విధించిన సోషల్ మీడియా నిషేధంపై యువత చేపట్టిన నిరసనలు హింసాత్మకంగా మారి, కనీసం 19 మంది మరణాలకు దారితీశాయి. దేశ రాజధాని కాఠ్మాండూ తోటివర్గాల్లో పెద్ద ఎత్తున జరిగిన ఈ ఘర్షణల్లో 300 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. పరిస్థితి చేయి దాటిపోవడంతో ప్రభుత్వం చివరికి నిషేధాన్ని ఉపసంహరించుకుంది, కానీ దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి.గత వారం చివరిలో నేపాల్ ప్రభుత్వం, సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లు కొత్త నిబంధనల కింద రిజిస్టర్ కాకపోవడంపై ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, వాట్సాప్, యూట్యూబ్, ఎక్స్ (ట్విట్టర్) తదితర 26 ప్లాట్ఫారమ్లపై నిషేధం విధించింది. ఈ నిర్ణయం యువతలో తీవ్ర కోపాన్ని రేకెత్తించింది. “జెన్ Z” (1995-2010 మధ్య జన్మించినవారు) నేతృత్వంలో ఆదివారం (సెప్టెంబర్ 8) నుంచి వేలాది మంది రోధాలకు దిగారు. వీరు సోషల్ మీడియా నిషేధంతో పాటు అవినీతి, ఆర్థిక సమస్యలు, ప్రభుత్వ అధికారవాద వైఖరి చుట్టూ ప్రధానంగా నిరసనలు చేశారు.కాఠ్మాండూ పార్లమెంట్ బయట జరిగిన నిరసనల్లో పోలీసులు టియర్ గ్యాస్, రబ్బర్ బుల్లెట్లు, వాటర్ క్యానన్లు, లైవ్ రౌండ్లు వాడారు. ఫలితంగా 17 మంది మరణించారు. ఇతర నగరాల్లో కూడా ఘర్షణలు జరిగి మరో ఇద్దరు మరణించారు. పోకరా, బిరాట్నగర్, భరత్పూర్ వంటి ప్రాంతాల్లో కూడా నిరసనలు బలపడ్డాయి. పరిస్థితి అదుపు చేయడానికి ప్రభుత్వం సైన్యాన్ని మోహరించి, కొన్ని ప్రాంతాల్లో కర్ఫ్యూ విధించింది.ప్రధాని కె.పి. శర్మ ఒలి ప్రభుత్వం సోమవారం రాత్రి అత్యవసర క్యాబినెట్ సమావేశంలో నిషేధాన్ని ఉపసంహరించుకున్నట్లు ప్రకటించింది. కమ్యూనికేషన్స్ మంత్రి పృథ్వీ సుబ్బా గురుంగ్ మాట్లాడుతూ, “సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లు తిరిగి పని చేయడానికి అధికారులు చర్యలు తీసుకుంటున్నాము” అని చెప్పారు. అయితే, మంగళవారం ఉదయం నుంచి కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో నిరసనలు కొనసాగుతున్నాయి. యువత అవినీతి ఆరోపణలపై ప్రభుత్వ అధికారులు శిక్షించబడాలని, మార్పు రావాలని డిమాండ్ చేస్తోంది.ఈ సంఘటనలపై ఐ.ఎన్. మానవ హక్కుల విభాగం తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. త్వరగా పారదర్శక పరిశోధన జరగాలి” అని ఆ విభాగం ప్రతినిధి రవీనా షమ్దసాని పేర్కొన్నారు. ఆస్ట్రేలియా, ఫిన్లాండ్, ఫ్రాన్స్, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, యుకె, యుఎస్ వంటి దేశాల రాయబారులు కలిసి ప్రకటించిన ప్రకటనలో “సమాధానపరమైన అసెంబ్లీ మరియు వ్యక్తిగత వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛలకు మద్దతు” తెలిపారు.భారతీయులకు భారత విదేశాంగ శాఖ అడ్వైజరీఈ పరిస్థితుల్లో నేపాల్లో ఉన్న భారతీయులకు భారత విదేశాంగ శాఖ (MEA) అప్రమత్తంగా ఉండాలని అడ్వైజరీ జారీ చేసింది. మరణాలపై దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేసిన శాఖ, అక్కడి అధికారులు ఇచ్చిన ఆదేశాలను పాటించాలని, కర్ఫ్యూ ప్రాంతాల్లో జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని సూచించింది. నేపాల్లో 7.5% జనాభా విదేశాల్లో పని చేస్తున్నందున, సోషల్ మీడియా నిషేధం కుటుంబాల కమ్యూనికేషన్ను కష్టతరం చేసిందని గుర్తించారు.నేపాల్లో అవినీతి ఆరోపణలు, ఆర్థిక సమస్యలు ఎక్కువ కాలం నుంచి ఉన్నాయి. 2017 ఎయిర్బస్ డీల్లో 1.47 బిలియన్ రూపాయల నష్టం జరిగినట్లు పరిశోధనలు తెలిపాయి. శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్లో జరిగిన నిరసనలు ఇక్కడి యువతకు ప్రేరణగా నిలిచాయి. ప్రతిష్ఠాత్మక సమూహాలు “సోషల్ మీడియా నిషేధం కేవలం ట్రిగర్ మాత్రమే , మూల కారణాలు వేరే ఉన్నాయి” అని చెబుతున్నారు.పోలీసులు, సైన్యం కలిసి పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. హోమ్ మంత్రి రమేష్ లెఖక్ నైతిక బాధ్యత వల్ల రాజీనామా చేశారు. ప్రభుత్వం హింసాత్మక సంఘటనలపై పరిశోధన కమిటీని ఏర్పాటు చేస్తోంది. యువత “మా తరం ముగింపు చేయాలి” అంటూ కొనసాగుతోంది.
About the Author
