న్యూఢిల్లీ: ఉక్రెయిన్పై రష్యా దాడి తర్వాత పశ్చిమ దేశాలు రష్యాపై తీవ్ర ఆంక్షలు విధించగా, అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లో అనూహ్య మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి. ఈ పరిణామాల మధ్య భారత్, రష్యా నుంచి భారీ మొత్తంలో ముడి చమురు దిగుమతి చేసుకోవడం అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒకప్పుడు రష్యా నుంచి భారత్ దిగుమతులు అతి తక్కువగా ఉండగా, ఇప్పుడు రష్యా భారత్కు అతిపెద్ద చమురు సరఫరాదారుల్లో ఒకటిగా అవతరించింది. దీని వెనుక భారత్ వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు ఇమిడి ఉన్నాయి.
రాయితీ ధరలు మరియు ఆర్థిక ప్రయోజనం: రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత, అనేక యూరోపియన్ దేశాలు రష్యా చమురును బహిష్కరించాయి లేదా తగ్గించాయి. దీంతో రష్యా తన ముడి చమురును ప్రపంచ మార్కెట్ ధరల కంటే తక్కువ ధరకు విక్రయించాల్సి వచ్చింది. ఈ అవకాశాన్ని భారత్ సద్వినియోగం చేసుకుంది. అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు పెరుగుతున్న తరుణంలో, రాయితీ ధరలకు భారీ మొత్తంలో చమురు కొనుగోలు చేయడం భారత్కు పెద్ద ఆర్థిక ప్రయోజనం చేకూర్చింది. ఇది దేశీయంగా ఇంధన ధరలను స్థిరంగా ఉంచడంలో మరియు ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడంలో సహాయపడింది.
ఇంధన భద్రత మరియు వైవిధ్యీకరణ: భారత్ ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద చమురు వినియోగదారు. తన ఇంధన అవసరాలలో దాదాపు 85% దిగుమతులపై ఆధారపడుతుంది. ఇంధన భద్రత భారత్ విదేశాంగ విధానానికి కీలక ప్రాధాన్యత. సంప్రదాయంగా మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుంచి ఎక్కువ చమురు దిగుమతి చేసుకునే భారత్, సరఫరా దేశాలను వైవిధ్యపరచడం ద్వారా తన ఇంధన భద్రతను పటిష్టం చేసుకోవాలని చూస్తోంది. రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోలు దీనిలో ఒక భాగం. తద్వారా, ఏ ఒక్క ప్రాంతంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి వల్ల ఏర్పడే నష్టాలను తగ్గించుకోవచ్చని భారత్ భావిస్తోంది.
భారత్ సార్వభౌమ నిర్ణయం: రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోళ్లపై పశ్చిమ దేశాల నుంచి ఒత్తిళ్లు ఉన్నప్పటికీ, భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలకే పెద్దపీట వేస్తోందని స్పష్టం చేసింది. తన పౌరుల ఇంధన అవసరాలను తీర్చడం ప్రభుత్వ బాధ్యత అని భారత్ పునరుద్ఘాటించింది. విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ పలు సందర్భాలలో మాట్లాడుతూ, యూరప్ దేశాలు రష్యా గ్యాస్ను కొనుగోలు చేస్తున్నప్పుడు, భారత్ చమురు కొనుగోళ్లపై విమర్శలు తగవని పేర్కొన్నారు. రష్యా భారత్కు దీర్ఘకాల మిత్రదేశం. రక్షణ, ఆర్థిక రంగాల్లో బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఈ చమురు కొనుగోళ్లు రెండు దేశాల మధ్య బలమైన వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి.
జాతీయ ప్రయోజనాల ఆధారిత విదేశాంగ విధానం: భారత్ అనుసరిస్తున్న ఈ విధానం, తన జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడటానికి ప్రపంచ రాజకీయాల్లో తటస్థ వైఖరిని అవలంబిస్తూ, సమతుల్యతను సాధించే ప్రయత్నంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయంగా మారిన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తన విదేశాంగ విధానంలో భాగమైన స్వయంప్రతిపత్త నిర్ణయాలను తీసుకుని, ఏ దేశానికి అనుకూలంగా ఒక కూటమిలో చేరకుండా, అన్ని దేశాలతో మంచి సంబంధాలు కొనసాగించాలని భారత్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ముగింపు: మొత్తంగా, రష్యా నుంచి భారత్ భారీగా ముడి చమురు దిగుమతులు చేసుకోవడం అనేది కేవలం ఆర్థిక నిర్ణయం కాదు. ఇది వ్యూహాత్మక సంక్లిష్టతతో కూడిన రాజకీయ, విదేశాంగ విధాన నిర్ణయం. తన దేశ ప్రజల ప్రయోజనాలను కాపాడటానికి, ప్రపంచ రాజకీయాల్లో తన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసుకోవడానికి భారత్ ఈ మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ఇది ప్రపంచ శక్తి సమతుల్యతలో భారత్ పాత్రను మరింత ప్రముఖంగా చాటిచెబుతోంది.
About the Author
