భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు వివాదంపై మూడో పక్ష జోక్యానికి ఎలాంటి అవకాశం లేదని భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) స్పష్టం చేసింది. ఇటీవల నేపాల్ ప్రధాని Balendra Shah సరిహద్దు సమస్య పరిష్కారానికి చైనా, బ్రిటన్లను కూడా భాగస్వామ్యం చేయాలనే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసిన నేపథ్యంలో భారత్ ఘాటుగా స్పందించింది.
అదే సమయంలో జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్ అంశాలపై పాకిస్థాన్కు మద్దతుగా వచ్చిన వ్యాఖ్యలను కూడా భారత్ తీవ్రంగా ఖండించింది. ఈ రెండు అంశాలపై భారత విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి Randhir Jaiswal మంగళవారం మీడియా సమావేశంలో స్పష్టమైన ప్రకటన చేశారు.
భారత్-నేపాల్ సమస్య ద్వైపాక్షిక అంశమే
నేపాల్ ప్రధాని చేసిన వ్యాఖ్యలపై స్పందించిన రంధీర్ జైస్వాల్, భారత్-నేపాల్ మధ్య ఉన్న సరిహద్దు సమస్యలను రెండు దేశాలే చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోవాలని స్పష్టం చేశారు.
“భారత్, నేపాల్కు సంబంధించిన అన్ని ద్వైపాక్షిక అంశాలు రెండు దేశాల మధ్యే పరిష్కరించబడాలి. ఈ విషయంలో మూడో పక్షానికి ఎలాంటి పాత్ర లేదు” అని ఆయన తేల్చిచెప్పారు.
ఇప్పటికే సరిహద్దు అంశాల పరిష్కారానికి రెండు దేశాల మధ్య ప్రత్యేక ద్వైపాక్షిక యంత్రాంగాలు పనిచేస్తున్నాయని, వాటి ద్వారానే మిగిలిన సమస్యలను పరిష్కరిస్తామని పేర్కొన్నారు.
వివాదానికి కేంద్రంగా మూడు ప్రాంతాలు
భారత్-నేపాల్ మధ్య చాలాకాలంగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు వివాదానికి ప్రధాన కారణం Kalapani, Lipulekh మరియు Limpiyadhura ప్రాంతాలు.
ఈ ప్రాంతాలు తమ భూభాగంలో భాగమని నేపాల్ వాదిస్తుండగా, అవి ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో అంతర్భాగమని భారత్ స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ వివాదం బ్రిటిష్ పాలన కాలం నుంచి కొనసాగుతోందని నేపాల్ చెబుతోంది.
బ్రిటన్, చైనాను ప్రస్తావించిన నేపాల్ ప్రధాని
ఆదివారం మాట్లాడిన నేపాల్ ప్రధాని బలేంద్ర షా, ఈ వివాదం బ్రిటిష్ ఇండియా కాలం నుంచి కొనసాగుతున్నందున బ్రిటన్ కూడా ఈ అంశంలో భాగస్వామి కావాలని అభిప్రాయపడ్డారు. అలాగే చైనాతో కూడా ఈ అంశంపై చర్చలు కొనసాగిస్తున్నట్లు వెల్లడించారు.
ఈ వ్యాఖ్యలు వెలువడిన కొద్ది రోజులకే భారత్ అధికారికంగా స్పందించడం గమనార్హం.
98 శాతం సరిహద్దు ఇప్పటికే ఖరారు
భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు పరిస్థితిపై వివరించిన విదేశాంగ శాఖ, దాదాపు 98 శాతం సరిహద్దు ఇప్పటికే గుర్తింపు పొందిందని తెలిపింది.
అయితే కొన్ని ప్రాంతాల్లో గండక్ నది ప్రవాహ మార్పుల కారణంగా సమస్యలు తలెత్తాయని వివరించింది. నదుల మార్గాలు మారడం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో సరిహద్దు గుర్తింపుపై ఇబ్బందులు ఏర్పడ్డాయని పేర్కొంది.
అదేవిధంగా ఇప్పటికే గుర్తించిన సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో కొన్ని చోట్ల అక్రమ ఆక్రమణలు, “నో మ్యాన్స్ ల్యాండ్” ప్రాంతాలకు సంబంధించిన సమస్యలు కూడా ఉన్నాయని వెల్లడించింది.
సంయుక్త సర్వేలు కొనసాగుతున్నాయి
మిగిలిన వివాదాస్పద ప్రాంతాలపై రెండు దేశాల అధికారులు సంయుక్తంగా మ్యాపింగ్, సర్వేలు నిర్వహిస్తున్నారని విదేశాంగ శాఖ తెలిపింది. ఈ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత మిగిలిన సమస్యలను పరస్పర చర్చల ద్వారా పరిష్కరించే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయని వెల్లడించింది.
జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్పై పాకిస్థాన్కు కౌంటర్
నేపాల్ అంశంతో పాటు పాకిస్థాన్కు సంబంధించిన ఒక సంయుక్త ప్రకటనపై కూడా భారత్ స్పందించింది. జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్ అంశాలపై వచ్చిన వ్యాఖ్యలను పూర్తిగా తిరస్కరిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.
Jammu and Kashmir మరియు Ladakh భారతదేశానికి అంతర్భాగాలని, వాటిపై ఎలాంటి సందేహం లేదని స్పష్టం చేసింది.
“భారత్ అంతర్గత వ్యవహారాలపై అనవసర వ్యాఖ్యలు చేయడాన్ని మేము తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాం. ఈ అంశాలపై ఎలాంటి సంబంధం లేని వారు వ్యాఖ్యలు చేయకుండా ఉండాలి” అని రంధీర్ జైస్వాల్ పేర్కొన్నారు.
దౌత్యపరంగా కీలక పరిణామం
నేపాల్ ప్రధాని చేసిన వ్యాఖ్యలు, భారత్ ఇచ్చిన ప్రతిస్పందన దక్షిణాసియా ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. భారత్-నేపాల్ మధ్య చారిత్రకంగా సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, సరిహద్దు అంశం అప్పుడప్పుడు రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలకు కారణమవుతోంది.
ముగింపు
భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు వివాదంలో మూడో పక్ష జోక్యాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించిన భారత్, సమస్యల పరిష్కారానికి ద్వైపాక్షిక చర్చలే సరైన మార్గమని మరోసారి స్పష్టం చేసింది. అదే సమయంలో జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్ అంశాలపై పాకిస్థాన్కు కూడా గట్టి సందేశం పంపింది. ఈ పరిణామాలు ప్రాంతీయ దౌత్యరంగంలో కీలక చర్చకు దారితీశాయి.
About the Author
